Futuryzm Miast Przemysłowych
wystawa w miejscach publicznych Nowej Huty
Nowa Huta
14.10 - 12.11.2006

uczestnicy: Daniel Banaczek, Folke Kobberling, Pia Lanzinger, Marcus Bader & Jan Liesegang (raumlabor_berlin), Robert Rumas, Janek Simon.

Wszyscy zaproszeni artyści próbują spojrzeć na Nową Hutę z perspektywy przyszłości. Wskazują na jej możliwości rozwoju, ale także ostrzegają przed czyhającymi na nią niebezpieczeństwami. Przede wszystkim nakłaniają do tego, żeby samodzielnie zadać sobie pytanie o przyszłość dzielnicy i o swoją rolę w jej budowaniu.

Czynią to czasem prowokacyjnie, jednak zawsze mają tę samą intencję: pokazać przyszłość Nowej Huty jako otwartą gamę możliwości, których realizacja zależy także od działań samych Nowohucian. Wszystkie artystyczne realizacje wplątują się w place, ulice, fasady, sklepy, kina Nowej Huty. Na małą i dużą skalę ingerują w jej rzeczywistość, pochylają się nad nią z mikroskopem, którego sfałszowana data produkcji mówi "Rok 2049".

TARAN
Jarek Simon

Na Placu Centralnym w Nowej Hucie ustawiono replikę średniowiecznej maszyny oblężniczej. Taran skierowany jest w stronę wejścia do hutniczego kombinatu, zamykającego panoramę Alei Solidarności odchodzącej od Placu. Obok tarana ustawiona zostaje luneta skierowana na budynek Centrum Administracyjnego huty, który z tej perspektywy przypomina zamek warowny.

Janek Simon - Urodzony w 1977 roku w Krakowie. Studiował psychologię i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Uważany jest za jednego z najciekawszych artystów plastyków młodego pokolenia w Polsce. Jego obiekty są tworzone na zasadzie gry z zastanymi technologiami, często je przetwarzając, recyklizując, fałszując i wykorzystując ich usterki. Cechą charakterystyczną jego sztuki jest pełna ironii krytyka cywilizacji technologicznej i towarzyszącej jej kultury. Stąd tak częste w jego pracach wykorzystanie katastroficznych obrazów i scenariuszy wieszczących jej nieuchronny upadek.

Kronika 2006
Daniel Banaczek
Zdjęcia: Michal Bożek
Muzyka: Paweł Kulczyński
Montaż: Przemysław Fik

Praca Daniela Banaczka jest komentarzem do obietnic związanych z uprzemysłowieniem i technologiczną modernizacją, której zbyt często towarzyszy ślepy entuzjazm ich orędowników. Ta nadzieja lepszego jutra obecna była w sercach zarówno przodowników budujących Nową Hutę, jak i robotników restrukturyzowanych zakładów. W swoim krótkim filmie, stylizowanym na Kroniki Filmowe z czasów powstawania nowohuckiego kombinatu, konfrontuje on tamte wizje przemysłowej przyszłości z obecnymi, towarzyszącymi modernizacji zakładu. Jego Kronika postawi pytanie o ich dalekosiężne skutki, dokumentując opłakany koniec ich poprzedniczek. Pytanie o przyszłość huty w nowym systemie pozostaje otwarte.

Daniel Banczek - Urodzony w 1974 roku w Krakowie. Studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Jest członkiem krakowskiej grupy artystów "Biogrupa", z którą od 1998 roku przygotował szereg projektów teatralnych i tanecznych. Tematem przewodnim jego twórczości są projekty dotyczące mniejszości oraz grup ludzi żyjących na marginesie społecznym (imigranci, byli więźniowie itp.). Coraz częściej w swojej twórczości wykorzystuje medium filmowe, tworząc scenariusze i realizując szereg filmów dokumentalnych. Ponadto organizuje i prowadzi międzynarodowe warsztaty.

Nowa Huta, Zrób To Sam
Folke Kobberling
We współpracy z: Tomasz Czajka, Agata Dębicka, Marta Kurek, NHP, Małgorzata Tomaszkiewicz.

Jest rok 2049. Teren kombinat hutniczego zostaje podzielony na ponad 200.000 działek, z których każda przypada jednemu mieszkańcowi Nowej Huty, Scenariusz, w którym Nowohucianie samodzielnie zarządzają i administrują kombinatem, przedstawiony jest na serii billboardów okalających Plac Centralny. Miejsce niegdyś przeznaczone dla "Pracy"; staje się przestrzenią dla "Samo-organizacji" i "Samo-zarządzania". Nie jest skansenem turystycznym, ale przestrzenią w której mieszkańcy autonomicznie działają i którą administrują. Ten scenariusz widoczny jest na serii billboardów dookoła Placu Centralnego. Są one wykonane we współpracy z różnymi grupami z Nowej Huty, które tworzą szerszą sieć, będącą kreatywnym potencjałem tego miasta.

Folke Kobberling - Urodzona w 1969 roku w Kassel. Studiowała sztuki plastyczne na Akademii Sztuk Pieknych w Kassel, na Emily Carr Institute of Art& Design w Vancouver (Kanada) oraz na University of Central Lancashire, Preston (Wiekla Brytania). W centrum jej pracy artystycznej znajduje się przestrzeń miejska jako pole eksperymentu artystycznego, samoorganizacja i ekonomia. Organizuje konkretne zabiegi, które stanowią krytykę warunków życia miejskiego pod znakiem prywatyzacji i ekonomizacji. Od 1995 roku jej instalacje, filmy video i projekty na temat rozwoju miast, ekonomii, globalizacji i alternatyw społecznych można oglądać nie tylko na wystawach, ale także w przestrzeni publicznej. Od 1998 stale współpracuje z Martinem Kaltwasserem. Razem tworzą projekty na tematy społeczno-polityczne i miejskie. Mieszka w Berlinie.

Nowa Huta - Lunapark Historii
Pia Lanzinger we współpracy z Pawłem Matyją

"Przejdźcie przez magiczną bramę do ery socjalizmu, jego początków, upadku i wreszcie transformacji do kapitalizmu." "Nowa Huta. Rok 2050. Miasta już nie ma. Na jego miejscu znajduje się - Lunapark Historii Nowa Huta", nowoczesny i jedyny w swoim rodzaju skansen, w którym przeżyć można stalinowskie robotnicze miasto we wszystkich fazach rozwoju.
Kiedy po 1989 roku Polska wkroczyła w fazę neoliberalizmu, a Huta im. Sędzimira wciąż traciła na znaczeniu, ówczesna nadzieja komunistycznego reżimu znajdowała się na skraju upadku. Nawet prywatyzacja huty nie była w stanie powstrzymać tego procesu. Dlatego też do opinii publicznej przedostały się informacje dotyczące likwidacji Nowej Huty. Na jej miejscu planowano wybudowanie tzw. satelickiego miasta.
Jednakże na krótko przed nieuchronnym końcem, prężna amerykańska agencja eventowa odkryła Nową Hutę i wykupiła ją w całości. Na miejscu miasta stworzyła Lunapark Historii Nowa Huta, w którym zrealizowała sięgającą XIX wieku ideę skansenu, łącząc ją z najnowocześniejszymi technikami przenoszenia w czasie. Tych wszystkich, którzy zdecydowali się pozostać w mieście, zaangażowano do pracy. Polegała ona na wcielaniu się w rolę mieszkańców Nowej Huty, w jej różnorodnych fazach rozwoju.
Przy pomocy fikcyjnej retro perspektywy oraz hiperboli artyści próbują pokazać rozwój, wedle którego miasta coraz bardziej przypominać będą kompleksy rozrywkowe, służące do spędzania w nich wolnego czasu w związku z tym inscenizowane będą według komercyjnych i turystycznych zasad. W czasach, w których odległość nieustannie się kurczy, a wraz z nią kurczą się możliwości odkrycia czegoś "obcego", przemysł turystyczny próbuje wymyślić nowe strategie uwodzenia, odnaleźć pożądane obrazy. Dlatego też urynkowienie i inscenizacja historii odgrywa coraz większą rolę włączając takie zjawiska, jak dyktatury czasów stalinowskich czy narodowego socjalizmu (jak w przypadku Wolfsburga). Już teraz znaleźć można w Internecie wiele przesłanek, wskazujących na możliwość takiej ewolucji Nowej Huty. Proklamacja "Nowa Huta History Playground" próbuje wyprzedzić te trendy, a ich logikę obrócić przeciwko nim samym.

Pia Lanzinger - (ur. 1960) mieszka i pracuje w Monachium; autorka akcji artystycznych, prac video, tekstów artystycznych i modeli komunikacyjnych. Interesują ją zjawiska społeczne, współpraca z osobami spoza środowiska artystycznego, wycieczki miejskie. Na swoim koncie ma liczne publikacje na temat sztuk plastycznych i fotografii w katalogach wystawienniczych i pismach na temat sztuk plastycznych i fotografii.

Projekt ŁapSny
Robert Rumas

"Tam, gdzie nie ma Państwa i wartości dodatkowej pracy, tam też nie istnieje model pracy, zamiast niego występuje ciągła wariacja wolnego działania, przechodząca od mowy do akcji, od danej akcji do innej, od akcji do pieśni, od pieśni do mowy, od mowy do przedsięwzięcia, wszystkie w dziwnym układzie z intensywnymi, ale rzadkimi wzniesieniami lub momentami wysiłków, który zewnętrzny obserwator może tylko przełożyć na stosunki pracy". G. Deleuze i F. Guattari "Mille plateaux"

W swoim cyklu instalacji Robert Rumas stawia pytanie o to, czy jest możliwa wymiana rynkowa myśli i uczuć? Czy Idealne Miasto, idealne współistnienie, to "miłosny" rynek bez pieniężnego ekwiwalentu pracy, czy to tylko sen? Czy rozwój sektora usług może doprowadzić do barterowej ekonomii usług w zakresie myśli i uczuć, która nie kieruje się logiką i racjonalnością rynku?

Nowohucka topografia zapewniać miała idealne stosunki społeczne, będące snem socjalizmu. Miejsca wymiany, sklepy i punkty usługowe tworzą topografię kapitalistycznej Nowej Huty, której mieszkańcy uczą się nowego modelu relacji. Mogą się jednak one stać także zwiastunami zmian społecznych. W instalacjach Roberta Rumasa to właśnie tam pojawiają się "widmowi" usługodawcy. Kreują oni nową, idealną, senną geografię miejską, w której nie ma miejsca na hierarchię i wyzysk.

Robert Rumas - (ur. 1966), Gdańsk; kurator i artysta prowokator, w latach 90 uznawany za jednego z przedstawicieli ruchu sztuki krytycznej. W latach 1987-1991 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, jako kurator pracował dla wielu instytucji sztuki w Gdańsku i poza jego obrębem. Często sięga po symbolikę religijną, przedmioty kultu religijnego prowokacyjnie umieszcza poza ich kontekstem. Wraz z rozwojem swojej artystycznej kariery jego prace nabierają charakteru namysłu nad społecznym funkcjonowaniem ludzi, napięciami pomiędzy ich egzystencją a przestrzeniami, w których się ona odbywa.

Zdalne sterowanie
Jan Liesegang, Markus Bader (Raumlabor_Berlin)
we współpracy z: Frederik Kunkel, Iris Scherer, Krzysztofem Chwirot i Tomaszem Mikolajewskim.

Wielkim "Nieobecnym" Nowej Huty jest Lakshmi N. Mittal. Jest on właścicielem największej korporacji zajmującej się produkcją stali, której niewielką częścią pozostaje nowohucki kombinat. Pomimo tego jego wizerunek, a tym bardziej sama osoba, są praktycznie niewidoczne w nowohuckim krajobrazie.

Projekt mówi o problemach widzialności/niewidzialności procesów władzy i osób ją posiadających. Porównuje przestrzeń publiczną z przestrzenią Internetu, przerysowując w wielkiej skali znaleziony w Internecie rysunek. O ile kapitał i informacja nie mają przestrzennych limitów, o tyle siła robocza jest zawsze przypisana do określonego miejsca.

Umiejscawiając na drodze prowadzącej do huty wielkoformatowy wizerunek Mittala, artyści zadają pytanie o różnice pomiędzy tym, co zlokalizowane, a tym, co globalne i o związaną z nią hierarchię władzy.

Jan Liesegang, Markus Bader (Raumlabor_Berlin) - W skład grupy wchodzą Markus Bader, Benjamin Foerster-Baldenius, Martin Heberle, Andrea Hofmann, Jan Liesegang oraz Matthias Rick. Grupa powstała w 1999 roku. Zajmuje się problemami z zakresu współczesnej architektury i urbanistyki. Raumlabor organizuje warsztaty interdyscyplinarne na temat strategii miejskiego modernizmu. Ponadto zajmuje się planowaniem miast, projektowaniem i realizacjami z dziedziny architektury, rozwijaniem i wykonywaniem interaktywnych instalacji i happeningów, jak również badaniem i edukacją z zakresu architektury oraz planowania miejskiego.